کتابخانه سبز شهید صارمی بروجرد

تا همین چند سال اخیر موضوع کتابخانه های سبز در ایران ناشناخته یا شاید درست تر گفته باشیم کم اهمیت بود؛ ناشناحته به دلیل حجم پایین مطالب فارسی پیرامون آن(برخلاف حجم انتشارات لاتین) و کم اهمیت به واسطه استدلال هایی مثل «کتابخانه سبز یعنی ساختمان سبز و در ایران هم ساخت ساختمان سبز برای کتابخانه ها دشوار است» که البته استدلالی بی راه و نادرست هم نیست چرا که کتابخانه ها در ایران در بسیاری از موارد بودجه برای انجام امور ضروریشان را هم ندارند چه رسد به تغییرات ساختمانی! به فرض هم که داشته باشند کمتر مدیری است که دلش برای محیط زیست این کشور سوخته باشد و اجازه چنین تغییراتی را بدهد! بنابراین اساسا انتظار داشتن کتابخانه سبز در ایران به آن شکلی که در کشور های توسعه یافته می بینیم، واقع بینانه به نظر نمی رسد. به قول دکتر عمرانی «خیلی بخواهیم خوش بینانه نگاه کنیم شاید بتوانیم یک کتابخانه با ساختمان سبز آن هم برای نمونه داشته باشیم»

اما آیا کتابخانه ها در ایران تنها به این دلیل که نمی توانند ساختمان سبز داشته باشند باید رویکردی افنعالی در مقابل محیط زیست اتخاذ می کردند؟

در سال های اخیر یا اگر بخواهیم دقیق تر بگوییم از سال ۱۳۹۰ به این سو و با تلاش دکتر ابراهیم عمرانی و برخی دیگر از اساتید و دانش آموختگان علم اطلاعات و دانش شناسی، موضوع کتابخانه های سبز در ایران (که حالا دیگر اصطلاح “اطلاعات سبز”جایگزین آن شده) رونق بیشتری پیدا کرده است. ایجاد ستون اطلاعات سبز و انتشار مقالاتی پیرامون محیط زیست و نقش کتابخانه ها، ایجاد باشگاه اطلاعات سبز، رونمایی از مرامنامه سبز کتابداران ایران و در نهایت برگزاری نشست اطلاعات سبز در دومین کنگره متخصصان علوم اطلاعات از جمله اقداماتی است که پیرامون موضوع کتابخانه های سبز در ایران صورت گرفته است. در این میان، نقش دکتر عمرانی به عنوان کسی که با درک مشکلات بر سر راه ایجاد ساختمان سبز در ایران، توجه کتابداران را بر جنبه دیگری از کتابخانه های سبز، یعنی نقش کتابخانه ها در ایجاد سواد زیست محیطی معطوف کرد، ستودنیست.

در نتیجه این تلاش ها و در جریان برگزاری نشست اطلاعات سبز در دومین کنگره متخصصان علوم اطلاعات بود که مقاله ای با عنوان “کتابخانه های عمومی و اطلاعات سبز” با محوریت معرفی فعالیت های سبز کتابخانه عمومی شهید صارمی بروجرد ارسال شد. در این مقاله قصد داریم تا نگاهی بر برخی از فعالیت های این کتابخانه عمومی در مسیر سبز شدن داشته باشیم.

نگارنده در مقدمه این مقاله بعد از مروری بر بخشی از انتشارات لاتین در زمینه کتابخانه سبز نتیجه می گیرد که حجم انتشارات در زمینه کتابخانه های سبز رو به افزایش است اما با توجه به فقدان پژوهشی پیرامون نقش کتابخانه ها در ایجاد سواد زیست محیطی در کشور، ضرورت دارد تا به معرفی فعالیت های خود و همکارانش در کتابخانه عمومی شهید صارمی بروجرد بپردازد. در ادامه به برخی از فعالیت های این کتابخانه اشاره خواهیم داشت.

۱- تشکیل نشست کتابخوان با موضوع محیط زیست

۲- برپایی نمایشگاه کتاب با موضوع محیط زیست

۳- برگزاری گردش های زیست محیطی

گردش در طبیعت در ایجاد ارتباط بهتر و لمس زیبایی های آن به خصوص برای کودکان و نوجوانان تاثیر زیادی دارد. ظهور مدارس سبز به عنوان محلی برای آموزش و آشتی با محیط زیست می تواند محل مناسبی برای چنین فعالیتی باشد. کتابخانه می تواند چنین برنامه هایی را با هماهنگی نهاد کتابخانه های عمومی و سازمان حفاظت محیط زیست در کتابخانه پیاده سازی کند.

۴- برگزاری دوره های آموزشی و کارگاه ها با مشارکت سازمان های فعال در حوزه محیط زیست در کتابخانه

۵- آگاهی رسانی عمومی از طریق تابلو اعلانات کتابخانه و تهیه بروشور و نصب پوستر های مربوط به محیط زیست در کتابخانه

۶- تفکیک زباله در کتابخانه

۷- استفاده از گل های طبیعی در کتابخانه

در نتیجه گیری این مقاله، نگارنده معتقد است که با توجه به امکانات مشابه بسیاری از کتابخانه های نهاد کتابخانه های عمومی، انجام فعالیت های مشابه در سایر کتابخانه ها نیز امکان پذیر است. همچنین پیشنهاد می شود قبل از انجام این فعالیت ها کتابداران آگاهی های خود را پیرامون محیط زیست، بحران های زیست محیطی و وضعیت زیست محیطی کشور افزایش دهند.

یکی از نکات مهم درباره کنگره سالانه علوم اطلاعات آن است که این کنگره می تواند زمینه ای را برای مستند سازی فعالیت های انجام شده توسط کتابداران محیا سازد. در واقع به اشتراک گذاری ایده ها و خلاقیت ها در قالب مقالاتی هر چند کوتاه و به دور از چارچوب های معمول می تواند نقش مهمی را در توسعه کتابداری در ایران داشته باشد.

ظهور کتابخانه های سبز مانند کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد و کتابخانه عمومی شهید صارمی بروجرد را می توان نتیجه تلاش ها و فعالیت های انجام شده در سال های اخیر دانست. مروری بر فعالیت های سبز کتابخانه شهید صارمی بروجرد نشان می دهد که کتابخانه ها می توانند با کمترین هزینه و امکانات می توانند نقش رهبری اجتماعی خود را در توسعه پایدار ایفا کنند و به عنوان کتابخانه ای سبز و دوستدار محیط زیست به وظایف خود در بهبود وضعیت محیط زیست عمل کنند.

منبع:

گودرزی، شراره ” کتابخانه های عمومی و اطلاعات سبز”، در دومین کنگره سالانه متخصصان علوم اطلاعات(۱۵ و ۱۶ آبان ماه ۱۳۹۵)، مجموعه مقالات و سخنرانی ها ارائه شده. ( تهران: چاپار، ۱۳۹۶)

 

درباره یایمان نریمانی 91مقاله
دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات دانشگاه خوارزمی

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید

آدرس ایمیل شما محفوظ می ماند


*