درختکاری از دیدگاه اسلام

در فصل سوم از بخش پنجم کتاب مفاتیح الحیاه نوشته حضرت آیه الله جوادی آملی، مطالبی در اهمیت درختکاری بیان شده است که به مناسبت ۱۵ اسفند روز درختکاری، در ادامه مروری بر آن خواهیم داشت:

شایسته است که مسلمانان نسبت به کاشتن و حفظ درخت کوتاهی نکنند؛ زیرا درختان در سالم سازی و پاکیزگی هوا تاثیر ویژه دارند. اهتمام اسلام به درختکاری و افشاندن دانه یا کاشتن شاخه ثمربخش کاملا در متون دینی مشاهده می شود؛ به گونه ای که گاهی کاشتن درخت ، در ردیف بهترین و مقدس ترین کار های خیر قرار می گیرد.؛ چنانچه از رسول اکرم (ص) در ضمن حدیثی آمده است که درختکاری را در کنار تعلیم دانش، ساختن مسجد، به ارث گذاشتن قرآن یا کتاب علمی سودمند دیگر و… قرار داده است۱ که اهتمام آن حضرت به درختکاری را می رساند.

در اسلام، هم درباره نگهداری درخت و آبیاری آن دستور رسیده و هم از قطع آن نهی شده است. پیامبر گرامی (ص) فرمود: «هر کس درخت طلح و سدر [درخت نیازمند به آب] را سیراب کند، گویا انسان مومن تشنه را سیراب کرده است۲

درباره قطع درخت نیز از آن بزرگوار چنین آمده است : « هرکس [بی جهت] درخت سدری را قطع کند، خدا سرش را در آتش فرو می برد۳.

از امام صادق (ع) نیز چنین آمده است: « درخت های ثمردهنده را قطع نکنید که [ اگر چنین کنید] خدا سخت بر شما عذاب فرو می ریزد۴.»  همچنین از امیرمومنان (ع) نقل شده است: « از عوامل افزایش عمر رها کردن آزار دیگران، احترام به پیران،  صله رحم و اینکه از بریدن درخت سبز پرهیز شود، مگر برای ضرورت۵.» چنان که از امام صادق نقل شده است: «بریدن درخت خرما روا نیست۶» همچنین حفظ درخت برای مناطق کم درخت و بیابانی را سودمند تر معرفی کرده، فرمودند: « قطع درخت (سدر) در مناطق بیابانی روا نیست؛ چرا که درخت در آن مناطق کم است۷.» از امام رضا (ع) نیز نقل است که قطع درخت (در صورت نیاز) با تبدیل و جایگزینی مانعی ندارد و افزودند: « امام کاظم (ع) درخت سدری را قطع کرد و درخت انگوری به جای آن کاشتند۸

اهمیت درختکاری چنان است که رسول خدا (ص) درباره آن می فرمایند: «اگر نهالی در دست یکی از شماست و در آستانه برپایی قیامت به اندازه کاشتن آن فرصت دارد، آن را بکارد۹

به نقل امام صادق (ع) امیرمومنان (ع) با خود بار های هسته خرما را حمل می کرد. پرسیدند:« ای ابوالحسن! چه چیز همراه داری؟ فرمود: اگر خدا بخواهد درخت خرماست، پس آنها را کاشت و هسته ای فرو نگذاشت۱۰

رسول خدا (ص) فرمود: «بهترین ] و با برکت ترین[ چیز، درخت خرماست، هر کس آن را فروخت پولش همچون خاکستری بر باد رود ، مگر اینکه چیزی جایگزین آن کند۱۱

نکته: درخت خرما (نخل) در محیط مناسبش جزو باقیات صالحات است، ولی این ویژگی اختصاص به نخل ندارد، بلکه در هر محیطی نشاندن درخت مفید و مناسب آن محیط می تواند باقیات صالحات باشد.

 

۱=کنز العمال، ج۱۵،ص ۹۵۳-۹۵۴٫

۲-تفسیر العیاشی، ج۲، ص۶٫

۳-بحار الانوار، ج۶۳، ص۱۱۳٫

۴-الکافی، ج۵، ص ۲۶۴٫

۵-بحار الانوار، ج۷۳، ص ۳۱۹٫

۶- الکافی، ج۵، ص۲۶۴٫

۷- الکافی، ج۵، ص۲۵۴٫

۸- الکافی، ج۵، ص۲۶۳-۲۶۴٫

۹- مستدرک وسائل، ج۱۳، ص ۴۶۰٫

۱۰- الکافی، ج۵، ص۷۵٫

۱۱- الکافی، ج۵، ص ۲۶۱٫

درباره یایمان نریمانی 91مقاله
دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات دانشگاه خوارزمی

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید

آدرس ایمیل شما محفوظ می ماند


*