ضرورتهای روی آوری کتابخانه ها به « ایدئولوژی خواندن» با هدف تقویت دانشها و مهارتهای ارتقادهنده کیفیت شرایط زیست محیطی(آب، خاک و هوا)

دکتر محمد حسین دیانی

در این مقاله به نکاتی پرداخته می شود که تاثیر منفی آنها بر سلامت کل جامعه ایرانی و در گستره ای بیشتر از جامعه ایران انکار ناپذیراست. هدف از تشریح این موارد، تاکید بر این نکته است که کتابخانه ها که مدعی یاری رسانی به سلامت ذهنی و فکری جامعه هستند، اکنون باید مبتکر برنامه هایی باشند که هم به سلامت ذهنی/ فکری و هم به سلامت جسمی مردمان ایران یاری رسان باشد.

قبل از شرح کاملی مطلبی که قرار است بیان کنم، کل بحث را در چهارنیم خط به شرح زیر خلاصه می کنم:

آب را گل نکنیم

خاک را شن نکنیم

نگذارید نفس تنگ شود

سبز بودن هدف است.

نیم خط اول این خلاصه، از شعر سهراب سپهری به عاریت گرفته شده است و سه نیم خط دیگر به تبعیت از نیم خط اول، شکل داده شده است.

در بطن این چهارنیم خط، یک پیام کلی با ارزش وجود دارد و آن این است که برای سبز بودن که نماد زنده بودن است، به آب سالم، خاک حاصلخیز و هوای پاک نیاز داریم. در جایی که آب نیست، بجای خاک شن ( ماسه، ریز گرد) در حرکت است و وقتی ریزگرد در حرکت است نفسها تنگ می شود و سبزی که مهمترین بستر تداوم حیات است، به مخاطره می افتد.

بگذارید مطلب را با چند متغیر بد و خوب که پیامدی ناگوار دارند، شروع کنم. بی آبی (بد)، افزایش جمعیت( خوب) ، بالا رفتن سطح زندگی و بهداشت (خوب) و افزایش بیشتر مصرف آب و کمبود مواد غذایی (بد) در دهه های آینده بحرانی را پیش روی ایران قرار می دهد که چشم اندازش از همین حالا تیره است.

براساس گزارش های سازمان های بین المللی، ایران یکی از کشورهایی است که در آینده نزدیک با کمبود آب مواجه میشود. کارشناسان سازمان ملل گفته اند که اگر خشکسالی در ایران رخ دهد به فاجعه انسانی تبدیل می شود. مهندس احسان بی نیاز کارشناس آب که موضوع پایان نامه اش پدیده کم آبی در ایران بوده است، هشدار می دهد: «قطعاً ۲۰ سال پس از حالا مشکل اصلی کشور مشکل آب خواهد بود».mzeynalzadeh.blogfa.com/post/13

چرا؟

میزان متوسط بارش در ایران ۲۴۸ میلی متر یا ۴۱۳ میلیارد متر مکعب است. این میزان یک سوم متوسط بارش در جهان (۸۳۱ میلی متر) است. وقتی رقم متوسط را مورد استفاده قرار می دهیم، به این معناست که هم با ارقام بزرگ و هم با ارقام کوچک سروکار داریم. در مورد باران این مورد یعنی میزان بارش در همه جا ی ایران یکسان نیست، .مثلا، میزان بارش در آستارا ۲۰۰۰ میلی متر و در طبس ۵۰ میلی متر است. حتی با این که بارندگی در شمال کشور زیاد است ولی این باران هم زمانی فرو می ریزد زمستان است یا بهار، اما در ۳ ماه تابستان که موقع برنج کاری است این مناطق آب ندارد. در نتیجه حتی در پرباران ترین نقطه کشور هم ناچاریم از آبهای زیرزمینی استفاده کنیم.

۵۹ درصد از اراضی کشاورزی ایران به آبیاری نیاز دارد، حال آنکه در دنیا این رقم ۱۶ درصد است.

در حالی که یک درصد جمعیت جهان در ایران زندگی می کنند، سهم ایران از منابع آب تجدیدپذیر فقط ۳۶ صدم درصد است.

در سال ۱۳۳۷ جمعیت ایران ۱۶ میلیون بوده و حالا ۷۰میلیون است. در حالی که میزان آب ثابت مانده است.

در همه این موارد پیامهای دلهره آور زیر آشکار است :

کم آبی موجب می شود آبی که برای کشاورزی و دامپروری مورد استفاده قرار می گیرد از بین برود، قنات ها بی آب شود، زمین ها خشک و بایر شود و بیماری های مختلف به وجود آید. همچنین حیات وحش و گونه های زیستی از بین برود. چنان که در خشکسالی سال ،۷۸ در سیستان و بلوچستان تمساح پوزه کوتاه در معرض انقراض قرار گرفت. هنگامی که بر اثر کم آبی محصولات کشاورزی کم می شود، کشاورزان نیز نمی توانند وام هایشان را بازپرداخت کنند. در انیصورت هم کشاورزان و هم بانکها ورشکسته می شوند.

موازی با این موارد میزان مصرف آب با شرایط کم آبی کشور همخوانی ندارد یعنی سرانه مصرف در ایران بالاست.

در این شرایط هم باید دولتها و هم باید مردم وارد عمل شوند. لازم است مسئولان با دید علمی به کم آبی نگاه کنند. خشکسالی سال ،۷۸ فقط بر بخش کشاورزی ۱۰۰۰ میلیارد ریال زیان وارد کرد. تا سال ،۸۱ این زیان به ۲۱۰۰۰ میلیارد ریال بالغ شد. درعین حال جلب توجه همه مردم به بحرانی که کل کشور را بخطر انداخته است و اموزش همه به رعایت مواردی که می تواند مانع بدتر شدن اوضاع شود، الزامی است. باید همه بدانند که شهرهایی مانند مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز و کرمان ، می روند که به بیابانی بی آب و علف تبدیل شوند و بجای خاک حاصلخیز، سطح زمینهای آنها راشنهای روان بپوشانند، موردی که متاسفانه طی چند سال گذشته در خوزستان و سیستان و بلوچستان و دیگر استانهای غرب کشور شاهد آنیم.

چکارباید کرد؟

چهار گروه فعالیت در این مورد میتواند مورد توجه باشد:

الف. مدیریت در جلوگیری از هدر رفتن آب یعنی سد ساخته شود و آبخیزداری انجام گیرد. سدهایی داریم که زیانشان از سودشان بیشتر بوده است ، زیرا موجب خشک شدن دریاچه ها و تالابها شده و محیط زیست منطقه را دچار دگرگونی نامطلوب کرده است، در عوض رودهایی داریم که به دلیل نبستن سد جلو آنها، آبهای جاری در آنها هرز می رود.

ب‌. مصرف آب در ایران بالاست، لازم است به مدیریت در انتقال آب پرداخت، در بسیاری اوقات لوله های آب در مسیر رسیدن به خانه ها می ترکد و مدت زیادی آب هدر می رود. در منازل شیرها چکه می کند و بسیاری از شهروندان یا به آن اهمیتی نمی دهند یا به دلیل بی سوادی فنی و هزینه بر بودن تعمیر، چکیدن آب زمانی طولانی ادامه می یابد.. همچنین کارشناسان می گویند که شبکه های آبرسانی نشتی دارد و لوله ها پوسیده است؛ لوله کشی ها ها باید تعویض شود، برآورد شده است که ۳۰ تا۴۰درصد آب ها در لوله ها هدرمی رود،

ج‌. مدیریت درمصرف آب کشاورزی، از سد تا روستا آبها در کانالهای سیمانی بجریان افتد، از فناوریهای مناسب مثلا آبیاری بارانی در مزارع و آبیاری قطره ای در باغها، برای کاهش هدر رفت و استفاده بهینه از آب استفاده شود.

د. استفاده از آب در شهرها مدیریت شود. آب در شهر در سه جا مصرف دارد: خانه ها، ادارات و شهرداری ها؛ در همه این موار باید از آب بطور بهینه استفاده شود. از آب می شود به چهار شکل استفاده کرد: زیاد مصرف کنیم ( متوسط مصرف روزانه هر خانواده ایرانی ۱۲۵ لیتر در روز است که نشانه هدر دادن آب است)، کمتر از حد نیاز استفاده کنیم، در مصرف آب صرفه جویی کنیم، به اندازه مصرف کنیم ( در این مورد باید الگوی بهینه مصرف آب توسط مسئولین مشخص شود. شیرالات کم مصرف تولید وبا قیمت مناسب به مردم ارائه شود . در بسیاری از کشورها استفاده از فاضلاب سالهاست که بکار گرفته شده است. فاضلابها تصفیه می شوند تا برای فضای سبز و برای خنک کردن کارخانه ها مورد استفاده قرار گیرد. برای آب شرب نیز ممکن است از جمع آوری آب باران استفاده کرد.در برخی موارد، ممکن است خرید آب از کشورهای خارجی مورد توجه دولت قرار گیرد.

مشارکت هر فرد در استفاده بهینه از آب در منطقه و مشارکت دولت در چگونه حفظ و بهره گیری از آبها موجود در فضای ملی و بین المللی ضروری است. اولین گام در حل این مشکل آگاهی مردم از کم آبی است. ازطریق رادیو و رسانه های گروهی و خطبه های نماز جمعه و جماعات. دومین گام، با صرفه جویی مردم محقق می شود. همه باید برای نسل های آینده همکاری کنند تا زندگی آنها نیز از اولین عامل حیات بهره ببرد.

شهرداریهای سازمانهایی هستند که از آب زیادی استفاده می کنند، چون بنا را بر این می گذارند که برای جلوگیری از آلودگی شهرها باید فضای سبز بیشتری تدارک ببینند، حال آنکه برای درمان یک بخش، بخش دیگر یعنی بخش آب را با مشکل رو به رو می کنند. لازم است، آنگونه که کشورهای پیشرفته عمل کرده اند، منابع آلوده کننده را از بین برد، نه اینکه تنها فضای سبز را افزایش داد (منتخبانی از:مقاله کردونی در پایگاه خبری انتخاب). در بخش پایان این سخن به نقش کتابخانه ها در این موارد اشاره می کنیم .

مقاله مرتبط: ردپای آب

منابع آلوده کننده محیط زیست ( زمین و هوا)

در کشورهای در حال توسعه شهرنشیینی نسبت به کشورهای توسعه یافته رشد سریع تری داشته است. در سال ۱۹۶۰ ، ۲۲ درصد جمعیت کشورهای با درآمد کم و متوسط در شهر ها زندگی می کردند، برآورد شده است که در این کشورها در سال ۲۰۱۵ جمعیت شهر نشین به ۵۰ درصد جمعیت برسد. این شهرها مرکز تجمع صنایع و ماشین آلات آلوده کننده زمین و هوا هستند. افزون بر این درصد زیادی از ساکنان این شهر ها مردمان فقیری هستند که افزون بر تحمل مسائل اجتماعی نامطلوب از امکانات زیست محیطی نامناسب، از جمله آلودگی هوا، رنج می برند. در این سخن، به دلیل محدود بودن زمان ارائه ، تنها به دشواریهای مرتبط به آلودگی هوا توجه می شود.

طبق استانداردهای کیفی هوا که سازمان بهداشت جهانی تعیین کرده است، غلظت ذرات معلق در هوا باید کم تر از ۹۰ میلی گرم در هر متر مکعب باشد. غلظت بیش از این، بطور نامطلوبی یر سلامت انسان تاثیر می گذارد. مجموعه گسترده ای از بیماریهای تنفسی و وخیم تر شدن وضع بیماران قلبی دو مورد از نامطلوبیهای آلودگی بیش از استاندارد هواست. در سال۱۹۹۵ ، آسیب های بهداشتی ناشی از آلودگی هوا موجب مرگ ۵۰۰۰۰۰ نفرو ۴ تا۵ میلیون مورد جدید ابتلا به برنشیت مزمن شد.

به گزارش نشریه عصر ایران سازمان بهداشت جهانی در تازه ترین گزارش خود به بررسی وضعیت شهرهای جهان از نظر آلودگی هوا پرداخته است. در این گزارش کلان شهرهای ایران جزء آلوده ترین شهرهای جهان شناخته شده است. در این گزارش که بر مبنای اطلاعات آماری دولت ها بر اساس وضعیت وجود گرد و غبار و ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرو متر در آسمان شهرهای بیش از ۱۱۰۰ شهر جهان تهیه شده ، شهر اهواز با میانگین وجود ۳۷۲ میکرو گرم ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرومتردر هر متر مکعب از هوا، در صدر آلوده ترین شهرهای جهان قرار گرفته است. در گزارش سازمان بهداشت جهانی دلیل اصلی آلودگی هوا در اهواز ۱ میلیون و سیصد هزار نفری، استانداردهای پایین خودروها و سوخت های مورد مصرف در آنها، و آلودگی ناشی از کارخانجات صنعتی عنوان شده است.

سنندج دیگر شهر آلوده جهان است که با دارا بودن ۲۵۴ میکرو گرم ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرو متر در هر متر مکعب از هوا در مکان سومین شهر آلوده جهان قرار گرفته است. در این گزارش با اشاره به اینکه آلودگی هوا مسئول مرگ و میر سالانه بیش از ۲ میلیون نفر انسان در کره زمین است تاکید شده که سرمایه گذاری دولت ها در کاهش آلودگی هوا یک سرمایه گذاری زود بازده است که تاثیرات سریع آن به صورت کاهش مرگ و میرها و بیماری های ناشی از آلودگی هوا و در نتیجه کاهش هزینه های درمان و دیگر هزینه ها، درجوامع درگیر با این پدیده قابل مشاهده خواهد بود.

بانک جهانی در جدیدترین گزارش خود از خسارات آلودگی هوا در تهران آورده است که خسارات مرگ و میر ناشی از آلودگی هوای شهر، سالانه ۶۴۰میلیون دلار معادل ۵هزار و یک صد میلیارد ریال است. از سویی نشانه های بیماری ناشی از آلودگی هوای شهر ۵۲۰ میلیون دلار معادل ۴هزار و یکصد میلیارد ریال برآورد شده است. همچنین بانک جهانی در این گزارش از خسارات بیماریهایی که از آلودگی هوای تهران ناشی می شود، خبر داده است. به گزارش این سازمان، بیماریهای ناشی از آلودگی هوای شهر تهران سالانه ۲۶۰میلیون دلار معادل ۲هزار و ۱۰۰میلیارد ریال به اقتصاد ایران آسیب می رساند.

این سازمان مجموع خسارات ناشی از آلودگی هوا در ایران را یکهزار و ۸۱۰میلیون دلار معادل ۱۴هزار و ۴۲۰میلیارد ریال میداند. برای مقایسه اعلام می شود که واشنگتن با دارا بودن ۱۸ میکرو گرم ، توکیو با ۲۳ و پاریس با ۳۸ میکرو گرم ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرو متر در هر متر مکعب از هوا، جزء شهرهای نسبتا پاکیزه جهان طبقه بندی شده اند.

سطح آلودگی هوا به میران پیشرفتگی فناورانه یک کشور و کنترل آلودگی، به ویژه آلودگی های ناشی از صرف انرژی بستگی دارد. آلودگی آب به وسیله فاضلابها و روانه کردن پسآب کارخانه‌ها و بیمارستانها به رودها، دریاچه‌ها و دریاها رخ می نماید.

آلودگی زمین نیز از راههای مختلف ایجاد می‌گردد. برای نمونه آفت‌کش «د د ت» یک سم قدیمی که برای ازدیاد محصولات غذایی به کار برده می‌شد، پرندگان زیادی را نابود کرد و به علت دوام زیادش علاوه بر آفات گیاهی، موجودات ذره‌بینی مفید درون خاک را نیز نابود ساخت و بر رابطه زندگی اینگونه جانداران و خاک (اکولوژی- بوم‌شناسی) آسیب رساند و تعادل طبیعی آنرا از بین برد. چند سالی زمان می‌خواهد تا خاک باروری طبیعی خود را بازیابد، به شرط آنکه دوباره مسموم نگردد.

افزایش بی‌ برنامه جمعیت، گسترش روزانه شهرها و ساختن شبانه خانه‌ها در محدوده‌های خارج از شهر و در زمینهای زراعتی، خودبه‌خود آلودگی آفرین است. صرفنظر از مسائل جوامع عقب‌مانده و عدم توجه افراد در قبال مسئولیتی که نسبت به بهداشت جامعه دارند، مسئله تأمین خدمات از یکسو و به وجود آمدن بازار تقاضای شدید از سوی دیگر، صنایع و فعالیتهای پرتحرک ‌تر و صدمه زننده تر به محیط زیست را به دنبال د ارد. تخریب جنگلها و قطع درختان در شهرها برای ساخت بنا ها و جاده ها، افزایش زباله های شهرها، زباله های بیمارستانها، پخش پلاستک در طبیعت، افزایش مواد غذایی مسموم کننده یا بیماری زا، افزایش گرد و غبار در درون شهرها و یورش ریزگردها به شهرهای کشور، از مواردی هستند که محیط زیست را تخریب ، سبزی طبیعت را محدود، شرایط تنفس سالم را دشوار و بیماریها و مرگ و میرهای مرتبط با این موارد را تشدید می کند.

مقاله مرتبط: ۱۸ دی، روز نکوداشت زاینده رود؛ نقش آموزش محیط زیست در زنده ماندن زنده رود

راههای مواجهه انسانی باآسیب های زیست محیطی

حال هنگامی است که به پیام اصلی این متن بپردازیم. اصلی ترین پیام این نوشته این است که مسائل از این دست، یا زاده طبیعت است و یا زاده استفاده نامناسب انسان از طبیعت. استفاده نامناسب از طبیعت مستقیما توسط مردم بوقوع می پیوندد. ناآگاهی از اینکه عناصر اصلی حیات محدود هستند و استفاده بهینه از آنها هم زمینه زندگی مناسب همین نسل و هم استفاده بهینه توسط نسل آینده را فراهم می آورد، پس با اهمیت است که هر فرد از افراد جامعه به اگاهی های لازم در این زمینه دست یابد.

موردی با اهمیت تر این است که مردم عادی همانهایی هستند که رهبران یا اداره کنندگان کشور را انتخاب می کنند. انتخاب درست رهبران و اداره کنندگان کشور، خود بخود برنامه ریزی و ایجاد شرایط برای استفاده بهینه از طبیعت را تسهیل می کند. گفته شده است که مردم به مانند رهبرانشان هستند، حال آنکه برعکس رهبران، همانند مردمشان هستند. مردمان خردمند ، کارها را به رهبران خردمند می سپارند .

نگاهی به انگیزه های ایجاد کتابخانه های عمومی در اروپا، نشان می دهد که موسسان کتابخانه های عمومی کسانی بودند که دریافته بودند، اصلاح شرایط جامعه متکی به فهم درست افراد جامعه برای مشارکت در فعالیتهای مدنی است. همین انگیزه نیز در برنامه های آموزش سواد به مردم آشکار است.

نظریه ای که امروز پذیرش همگانی یافته و برهمین اساس نیز در قوانین اساسی یا آموزشی کشورها منعکس شده است، این است که آموزش عمومی یا مدارس عمومی نیرویی حیاتی برای اجتماعی کردن افراد جامعه می باشند. توجه کنید که این مورد چگونه در نظرات دیویی از مفهوم کتابخانه عمومی نیز انعکاس یافته است. دیویی متذکر می شود که آموزش عمومی در واقع به دو قسمت تقسیم می شود.(۱) « مدارس رایگان» و «کتابخانه های عمومی رایگان» ؛ دیویی کتابخانه را به عنوان یک مدرسه و کتابدار را به عنوانی یک معلم تلقی می کرد ( رابین، ۱۳۸۳ :۳۰۹).

ریچارد ای. رابین اعلام میکند که کتابداران قرن نوزدهم خودشان را به عنوان « عاملان توسعه اجتماعی» می دیدند. ویلگاند این نگرش را با نام « ایدئولوژی خواندن» معرفی کرد. بر پایه این ایدئولوژی مطالب خواندنی خوب و مطالب خواندنی بد وجود دارد. مطالب خواندنی خوب منجر به کردارخوب و مطالب خواندنی بد منجر به کردار نامطلوب می شود( رابین، ۱۳۸۳: ۳۰۹٫ تحت سیطره این ایدولوژی است که کتابداران فقط « مطالب خواندنی خوب» را به مجموعه می افزایند.

رسالت کتابخانه های عمومی با موارد زیر از رسالت « مدارس ابتدایی» تفکیک می شود.

(۱) کتابخانه عمومی ابزاری برای خود شکوفایی در سنینی است که خودآموری هنوز ابزاری مهم برای بهبود شانس فرد در جامعه محسوب می شود.

(۲) کتابخانه عمومی درپی پرورش افراد اندیشمنداست، افرادی که بتوانند قضاوت های مستدل و متعادلی در یک جامعه مردم سالار که به قضاوتهای افراد در هنگام رای گیری وابسته است، انجام دهند. چنین شهروندانی به عنوان یک نیروی قوی «ثبات بخش » در یک جامعه مردم سالار عمل می کنند( رابین، ۱۳۸۳: ۳۱۱).

بگذارید به نشانه های همین موارد اندک مطرح در غرب، در کشورخودمان توجه کنیم.

اصل سوم قانون اساسی اعلام می دارد؛ دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم ، همه امکانات خود را برای امور زیر که در اینجا فقط به دومورد از آنها نقل می شود، به کار برد ( قانون اساسی، جمهوری اسلامی ایران):

  1. بالابردن سطح آگاهی های عمومی در همه زمینه ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه های گروهی و وسایل دیگر.
  2. تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تاسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان .

خرسندانه اجزایی از این دو گروه وظایف آمده در قانون اساسی، در اهداف منعکس شده برای کتابخانه های عمومی در بسیاری از کشورهای جهان و ایران منعکس شده است به عنوان مثال:

کتابداران دانمارک معتقدند که تحقیق کلید پیشرفت و کتابخانه کلید تحقیق است. کتابداران کتابخانه های عمومی آلمان به دنبال فراهم آوردن تصویر هماهنگی از نیروهایی که تاریخ زمان معاصر و گذشته را شکل می بخشند، هستند؛ کتابدارن آمریکا کتابخانه های عمومی را واسطه ای میان علم و دانش و مردمی که به کتابخانه روی می آورند، میدانند؛ کتابداران چین کتابخانه های عمومی را مسئول یاری رسانی به آموزش سیاسی مردم و کمک به بهبود افزایش تولید می دانند.

رگه هایی از اجزای این دو هدف مندرج در قانون اساسی در نگارشهای ایرانیان بخوبی قابل ردیابی است است. مثلا نورالله مرادی کتابخانه های عمومی را دانشگاه مردم می خواند و مرتضی کوکبی وظیفه کتابخانه عمومی را « تشویق مردم وفرصت دادن به آنان برای آموزش و پرورش همیشگی خود» تلقی می کند ( دیانی، ۱۳۶۱). همه نشانه های رسمی توجه به کتابخانه های عمومی در ایران بر هدایت مردم به سوی مطالعه در همه سطوح و برای همه قشرهای اجتماعی است، تا آنجا که سندی با عنوان سند مطالعه مفید تهیه و بر اساس آن فعالیتهای کتابخانه های عمومی باید دستخوش تغییر شود. اما این تغییر چه گونه تعییری باید باشد؟

پیشنهاد میکنم که وقتی برای مطالعه اهمیت قائل می‌شویم، مطالعه‌ای را در نظر داشته باشیم که به توانایی دانشی و مهارتی شاخص‌های ارتقاء‌دهنده توسعه پایدار که یک از مهمترین آنها سالم نگهداشت محیط زیست است، بیانجامد. اینکه اهمیت آب، هوا، محیط زیست، بهداشت، آموزش و … در چیست و چگونه می‌توان برخی را حفظ، برخی را ارتقاء و برخی را از خطر دور کرد. آشکار است کتابخانه‌های عمومی در صورتی می‌توانند در این مسیر گام نهند که هم کارکنان و هم مجموعه و هم برنامه‌های خود همسو با اهداف و شاخص‌های توسعه پایدار باشند. در این صورت: ۱)آموزش‌های حرفه‌ای کتابداری با دانش‌ و مهارت‌هایی غنی می‌شود که تسهیل‌کننده افزایش دانش و مهارت مورد نیاز برای دستیابی به محیط زیستی سالم است؛ یعنی کتابداران افزون بر دانش حرفه‌ای، به‌نوعی تخصص اولیه دست می‌یابند تا اعمال آنها تسهیل‌کننده ارتقاء شاخص‌های توسعه پایدار باشد؛ ۲) مجموعه‌سازی متمرکز و مجموعه‌های مبتنی بر طرح کتاب من به‌گونه‌ای شکل داده می‌شوند که رشد دانایی و مهارت‌های مورد نیاز جامعه به‌سوی پیشگیری از تخریب و شیوه های درمانی بیماریهای زاده محیط زیست ناسالم را میسّر سازند؛ ۳) مجموعه‌ها و خدماتی برای کودکان تدارک دیده می‌شود که عادات سودمند به توسعه پایدار، جزئی از فرهنگ و نگرش آنها شود و در کل، طرح‌های کتابخانه‌ای ارتقاءدهنده دانش و مهارت‌های عمومی مورد نیاز توسعه پایدار، تنظیم و اجرا می‌شود. در یک قالب کلی، مطالعه‌ای مورد تأیید و تأکید قرار می‌گیرد که با تقویت سرمایه‌های انسانی/اجتماعی جامعه، سرمایه‌های فیزیکی، و سرمایه‌های طبیعی به‌گونه‌ای هدایت و استفاده می‌شوند که هم نسل فعلی و هم نسل آینده از آنها برخوردار باشند. در این صورت است که مسئولیتی مشخص برعهده کتابخانه‌ها و کتابداران گذارده شده است و مسیر معین برای شکل‌دهی به آینده‌ای نویدبخش سرمشق اندیشه‌ها و رفتار آنها خواهد شد. در شرایط فعلی کتابداران کتابخانه‌های عمومی فقط منتظران مشتری هستند، حال آنکه در شرایط پیشنهادی، کتابداران فعالانی هستند که در شکل‌دهی به آینده کشور نقشی خاص دارند. آینده کتابخانه‌های عمومی را مقدار پذیرش تعهد، مسئولیت، و اقدام برای تغییر در نگرش‌ها و رفتارهای منجر به توسعه پایدار ایران تعیین می‌کند و نه مقدار پذیرش تعهد به افزایش مطالعه‌ای که عاری از سمت و سوی مشخص‌شده در سند چشم‌انداز بیست‌ساله و برنامه‌های ارتقاء‌دهنده توسعه پایدار کشورباشد.

فشرده مطلب اینکه افزون بر ایدئولوزی خواندنی که در همه سالهای انقلاب برای کتابخانه های عمومی مطرح بوده است، لازم است ایدئولوژی خواندنی که درپی بهبود شرایط زندگی مادی ایرانیان است، به کتابخانه های عمومی راه یابد. آشکار است که ایدئولوژی خواندن جدید از ماعیتی برخوردار است که موجودیت کتابخانه هارا بیشتر از گذشته معنا می بخشد.

منابع:

دیانی، محمد حسین. هدفهای کتابخانه های عمومی در ایران بعد از انقلاب. نشردانش. سال دوم، شماره چهارم. صص.۱۵-۲۱٫

رابین، ریچارد ای.مبانی علوم کتابداری و اطلاع رسانی .ترجمه مهدی خادمیان. مشهد: انتشارات کتابخانه رایانه ای ، ۱۳۸۳٫ ص. ۳۰۹

کردونی، پرویز . بحرانی بزرگ برای نسل بعد. پایگاه خبری انتخاب.

 

درباره یایمان نریمانی 91مقاله
دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اطلاعات دانشگاه خوارزمی

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید

آدرس ایمیل شما محفوظ می ماند


*